How Can We Change Attitudes Towards People Dependent on Drugs?

Diweddariadau am ymgyrchoedd sy'n ceisio newid agweddau tuag at bobl sy'n dioddef dibyniaeth cyffuriau, yn ôl Arwel Wyn Griffith, sydd newydd nodi 100 diwrnod yn sobor. Mae ei brofiad, yn ogystal â phrofiadau eraill yn Penrhyn House, yn amlygu'r angen am ddealltwriaeth well o’r salwch hwn.

Last updated: 14 October 2023 (BST)

What’s happening now

Mae Arwel Wyn Griffith, 36 oed o Waunfawr, wedi nodi 100 diwrnod o fod yn sobor, gan rannu ei brofiad o ddibyniaeth i gocên. Mae o’n derbyn cymorth yn y ganolfan adferiad Penrhyn House ym Mangor, lle mae’n nodi bod angen newid agweddau tuag at bobl sy'n dioddef dibyniaeth. Mae Iechyd Cyhoeddus Cymru wedi rhybuddio am nifer uchel o farwolaethau sy’n gysylltiedig â defnydd cyffuriau yng Nghymru, gan ddangos pwysigrwydd y mater hwn i'r gymdeithas.

Key takeaways

• Dibyniaeth yw salwch ac mae angen dealltwriaeth well ohoni.
• Arwel Wyn Griffith wedi nodi 100 diwrnod yn sobor, gan drafod ei brofiad o ddibyniaeth.
• Mae gan Iechyd Cyhoeddus Cymru bryderon am nifer uchel o farwolaethau o ganlyniad i gyffuriau.

Timeline: how we got here

Mae hanes dibyniaeth Arwel Wyn Griffith yn ymestyn dros 18 mlynedd, ond mae'n dechrau gyda'i gyfrifoldeb yn ddiweddar am ei gyflwr. Mae'r digwyddiadau allweddol yn cynnwys:

• Mai 2025: Arwel yn cyhoeddi ei benderfyniad i ofyn am gymorth am y tro cyntaf.
• 2024: 417 o farwolaethau yn gysylltiedig â defnyddio cyffuriau yn Nghymru, gyda'r mwyafrif yn gysylltiedig â phroblemau opioidaidd.
• Hydref 2023: Arwel yn nodi 100 diwrnod yn sobor.

What’s new vs what’s known

New today/this week

Mae Arwel wedi rhannu ei stori fel rhan o ymgyrch ehangach i godi ymwybyddiaeth am ddibyniaeth, gan bwysleisio bod angen newid agweddau tuag at bobl sy'n dioddef.

What was already established

Mae'n hysbys bod nifer o bobl yn dioddef o ddibyniaeth i gyffuriau a bod y problem yn parhau i fod yn her fawr i'r gymdeithas, gyda phoblogaeth Cymru yn wynebu risgiau cynyddol.

Impact for the UK

Consumers and households

Mae dibyniaeth i gyffuriau yn cael effaith sylweddol ar deuluoedd, gan arwain at gorfodaeth, diffyg cyllid, a phroblemau iechyd meddwl. Mae angen mwy o gymorth a chefnogaeth i'r rhai sydd yn dioddef.

Businesses and jobs

Gallai busnesau sy'n gweithio yn y sector iechyd a gofal gynnig mwy o gymorth i bobl yn y gymuned, gan helpu i leihau'r effeithiau negyddol a ddaw o ddibyniaeth.

Policy and regulation

Dylai Llywodraeth Cymru ystyried cynyddu cyllid ar gyfer cymorth adfer a chefnogaeth i'r rhai sy'n delio â dibyniaeth, gan sicrhau bod gwasanaethau ar gael i'r rheini sydd eu hangen.

Numbers that matter

• 417: Y nifer o farwolaethau o ganlyniad i wenwyno cyffuriau yng Nghymru yn 2024.
• 100: Diwrnodau Arwel wedi bod yn sobor.
• 3: Blynyddoedd ers i Mark ac Elen roi'r gorau i fod yn ddibynnol ar amffetamin.

Definitions and jargon buster

• Dibyniaeth: Salwch sy'n gysylltiedig â'r defnydd cyson o gyffuriau, gan arwain at anhawster wrth roi'r gorau iddynt.
• Opioidaidd: Grŵp o gyffuriau sydd â risg uchel o ddibyniaeth, fel morffiwm a'r cyffuriau tebyg.

How to think about the next steps

Near term (0–4 weeks)

Mae angen i'r rhai sy'n dioddef o ddibyniaeth ymateb yn gynnar a cheisio cymorth. Mae cymorth cynnar yn hanfodol.

Medium term (1–6 months)

Mae'n bwysig i'r rheini sy'n adfer barhau i dderbyn cymorth a chymuned, gan sicrhau eu bod yn cadw at eu nodau.

Signals to watch

• Statws y gymuned o ran cymorth adfer a chyfrifoldeb cyhoeddus.
• Y nifer o farwolaethau sy'n gysylltiedig â defnyddio cyffuriau.

Practical guidance

Do

• Ceisio cymorth cynnar os ydych yn teimlo'n gaeth i gyffuriau.
• Ymuno â grwpiau cymorth lleol.

Don’t

• Peidiwch â chuddio eich symptomau neu deimladau.
• Peidiwch â rhoi'r gorau i geisio am gymorth.

Checklist

• Ydych chi wedi ceisio cymorth hyd yn oed?
• Ydych chi wedi siarad â rhywun am eich teimladau?
• Ydych chi'n ymwybodol o'r gwasanaethau ar gael yn eich ardal?

Risks, caveats, and uncertainties

Mae dibyniaeth yn salwch cymhleth, ac mae'n hawdd i bobl wneud camddealltwriaeth am ei natur. Mae angen mwy o ymchwil a dealltwriaeth i sicrhau bod y cymorth sydd ar gael yn effeithiol.

Bottom line

Mae stori Arwel Wyn Griffith yn adlewyrchu'r angen am newid agweddau tuag at ddibyniaeth. Mae cymorth a dealltwriaeth yn hanfodol i helpu'r rhai sy'n dioddef, gan sicrhau nad ydynt yn teimlo'n unig yn eu taith adfer.

FAQs

Beth yw dibyniaeth?

Dibyniaeth yw salwch sy'n gysylltiedig â'r defnydd cyson o gyffuriau, gan arwain at anhawster wrth roi'r gorau iddynt.

Sut gallaf gael cymorth am ddibyniaeth?

Mae llawer o wasanaethau cymorth ar gael, gan gynnwys grwpiau cymorth lleol a chanolfannau adfer.

Pam mae angen newid agweddau tuag at bobl â dibyniaeth?

Mae'n bwysig deall mai salwch yw dibyniaeth, a bod angen cymorth a chefnogaeth i'r rheini sy'n dioddef.