Should Teaching Assistants Address Medical Issues in Schools?

Mae problemau sy'n gysylltiedig â chyfrifoldebau ymyrraeth feddygol mewn ysgolion yng Nghymru yn codi pryder mawr yn y gymuned addysgol. Mae cynorthwywyr dysgu, yn aml heb gymorth priodol, yn gorfod ymyrryd i helpu disgyblion gyda phroblemau iechyd cymhleth, yn hytrach na nyrsys arbenigol. Mae galw am gyngor cliriach gan Lywodraeth Cymru i ddiogelu iechyd ac addysg y plant sy'n dibynnu ar y cymorth hwn.

Last updated: 16 October 2023 (BST)

What’s happening now

Mae pryderon yn codi o ran y cyfrifoldebau sydd ar gynorthwywyr dysgu mewn ysgolion, yn enwedig pan ddaw i faterion meddygol. Mae plant gyda anghenion iechyd cymhleth, fel y rhai yn Ysgol Heol Goffa yng Llanelli, yn dibynnu ar y cymorth hwn, gan nad ydynt yn derbyn ymyrraeth feddygol gan nyrsys penodol. Mae Llywodraeth Cymru ar fin darparu cyngor cliriach i helpu i ddiffinio'r cyfrifoldebau hyn, gan nodi bod angen i'r system weithio'n well i sicrhau diogelwch y plant.

Key takeaways

• Mae cynorthwywyr dysgu yn gorfod ymyrryd mewn materion meddygol, gan greu pryderon am ddiogelwch.
• Mae Llywodraeth Cymru yn datblygu cyngor cliriach ar gyfrifoldebau gwasanaethau addysg ac iechyd.
• Mae arolwg gan Estyn wedi nodi diffyg nyrsys ysgol dynodedig mewn ysgolion, gan effeithio ar gymorth meddygol.

Timeline: how we got here

Mae'r sefyllfa hon wedi bod yn datblygu dros sawl blwyddyn, gyda nifer o ddigwyddiadau allweddol:

• 16 Hydref 2023: Mae Llywodraeth Cymru yn cyhoeddi ei bod yn gweithio ar gyngor cliriach am gyfrifoldebau ymyrraeth feddygol.
• 2023: Mae arolwg Estyn yn nodi diffyg nyrsys ysgol yn Ysgol Heol Goffa, gan greu pryderon am gymorth meddygol.
• 2022: Mae undebau addysg yn codi pryderon am gyfrifoldebau cynorthwywyr dysgu yn y maes iechyd.

What’s new vs what’s known

New today/this week

Mae Llywodraeth Cymru yn ymrwymo i ddatblygu cyngor cliriach ar gyfrifoldebau ymyrraeth feddygol, gan ymateb i bryderon gan rhieni a staff ysgolion.

What was already established

Mae'n hysbys bod llawer o ysgolion yn gorfod dibynnu ar gynorthwywyr dysgu i ddarparu ymyrraeth feddygol, gyda chymorth cyfyngedig gan nyrsys ysgol.

Impact for the UK

Consumers and households

Mae'r sefyllfa hon yn effeithio ar deuluoedd gyda phlant ag anghenion iechyd penodol, gan greu pryder am ddiogelwch a chymorth priodol yn yr ysgolion.

Businesses and jobs

Mae'r galw am nyrsys arbenigol yn arddangos pwysigrwydd y sector iechyd yn yr ysgolion, gan greu heriau i fusnesau sy'n darparu gwasanaethau iechyd yn lleol.

Policy and regulation

Mae Llywodraeth Cymru yn ymrwymo i adolygu a gwella'r rheolau sy'n ymwneud â chyfrifoldebau ymyrraeth feddygol, gan gynnwys gweithio gyda sefydliadau eraill i sicrhau diogelwch y disgyblion.

Numbers that matter

• 92% o'r staff yn ysgolion yn dweud eu bod yn gorfod darparu ymyrraeth feddygol.
• 88% o'r staff yn dweud eu bod yn derbyn hyfforddiant, ond dim ond 33% yn credu bod hynny'n ddigonol.
• Mae 92% o'r rhieni yn pryderu am ddiogelwch eu plant o ran ymyrraeth feddygol.

Definitions and jargon buster

• Ymyrraeth feddygol: Camau gweithredu sy'n ofynnol i sicrhau iechyd a diogelwch disgyblion gyda phroblemau meddygol.
• Cynorthwywr dysgu: Person sy'n cefnogi dysgwyr yn yr ysgol, yn aml mewn dosbarthiadau gyda phlant ag anghenion arbennig.
• Nyrs ysgol: Nyrs sydd ar gael yn yr ysgol i ddarparu gofal iechyd i ddisgyblion.

How to think about the next steps

Near term (0–4 weeks)

Mae Llywodraeth Cymru yn bwriadu cyhoeddi camau nesaf ar gyfer y rheolau a'r cyngor ar gyfrifoldebau ymyrraeth feddygol yn ystod mis nesaf.

Medium term (1–6 months)

Gellir disgwyl i gynlluniau newydd gael eu gweithredu i wella'r hyfforddiant a'r gefnogaeth ar gyfer cynorthwywyr dysgu a nyrsys ysgol.

Signals to watch

• Datganiadau gan Llywodraeth Cymru am gynlluniau newydd.
• Arolwgau gan Estyn ar safonau iechyd yn ysgolion.
• Adroddiadau gan undebau addysg am broblemau parhaus gyda chyfrifoldebau ymyrraeth feddygol.

Practical guidance

Do

• Cadwch wybodaeth fanwl am anghenion meddygol eich plentyn.
• Gweithiwch gyda'r ysgol i sicrhau bod cynlluniau yn bodoli ar gyfer ymyrraeth feddygol.

Don’t

• Peidiwch â chymryd peryglon gyda phroblemau iechyd.
• Peidiwch â rhoi eich gobaith yn unig ar y cymorth a gynhelir gan y cynorthwywyr dysgu.

Checklist

• Ydych chi'n gwybod pwy i gysylltu am faterion iechyd yn yr ysgol?
• Ydych chi wedi rhoi gwybodaeth fanwl am anghenion eich plentyn i'r ysgol?
• Ydych chi wedi gofyn am hyfforddiant ychwanegol i'r staff os oes angen?

Risks, caveats, and uncertainties

Mae'n bwysig nodi bod llawer o'r wybodaeth yn seiliedig ar arolwg a gall fod yn amrywiol o un ysgol i'r llall. Mae pryderon am y gyfrifoldeb sydd ar gynorthwywyr dysgu yn parhau, ac mae angen i Lywodraeth Cymru weithredu'n gyflym i sicrhau diogelwch plant a staff. Mae'r sefyllfa yn gallu newid yn gyflym yn dibynnu ar y cyfarwyddiadau a gaiff gan y Llywodraeth a'r bwrdd iechyd.

Bottom line

Mae'r problemau sy'n gysylltiedig â chyfrifoldebau ymyrraeth feddygol yn ysgolion Cymru yn galw am sylw, ac mae angen i Lywodraeth Cymru roi gwell cyngor i sicrhau diogelwch a chefnogaeth i ddisgyblion. Mae’n hanfodol i'r system addysg a iechyd weithio'n agosach i ddiwallu anghenion plant ag anghenion iechyd cymhleth.

FAQs

Beth yw cyfrifoldebau cynorthwywyr dysgu mewn ymyrraeth feddygol?

Mae cyfrifoldebau cynorthwywyr dysgu yn cynnwys darparu cymorth meddygol i ddisgyblion gyda phroblemau iechyd, ond mae pryderon am eu hyfforddiant a'u gallu i wneud hynny'n ddiogel.

A oes gan bob ysgol nyrs ysgol?

Na, nid yw pob ysgol yn cael nyrs ysgol benodol, ac felly mae cynorthwywyr dysgu yn aml yn gorfod ymyrryd mewn materion meddygol.

Sut gall rhieni helpu i sicrhau diogelwch eu plant yn yr ysgol?

Gall rhieni gyfrannu trwy ddarparu gwybodaeth fanwl am anghenion meddygol eu plant i'r ysgol a gofyn am hyfforddiant ychwanegol ar gyfer y staff.