Will Gwynedd Council Close Schools with Just Two Students?

Cyngor Gwynedd yw'r corff sy'n cynllunio cau Ysgol Y Garreg yn Llanfrothen, gan mai dim ond dau ddisgybl sy'n mynychu'r ysgol ar hyn o bryd. Mae adroddiadau yn nodi y gallai'r ysgol gau erbyn Medi 2026, gan gyfeirio at ddirywiad yn y niferoedd myfyrwyr. Bydd y disgyblion presennol yn cael eu symud i Ysgol Cefn Coch, sy'n fwy na dwy filltir i ffwrdd.

Last updated: 26 October 2023 (BST)

What’s happening now

Mae Cyngor Gwynedd wedi cyhoeddi cynlluniau i gau Ysgol Y Garreg, gan nodi y gallai'r ysgol gau erbyn 31 Awst 2026. Mae'r penderfyniad hwn yn gysylltiedig â'r gostyngiad sylweddol mewn niferoedd disgyblion, gyda dim ond dau ddisgybl yn mynychu'r ysgol ar hyn o bryd. Mae'r ysgol wedi bod yn gwasanaethu'r gymuned am flynyddoedd lawer, ond mae'r newid yn demograffeg yn golygu y bydd yn rhaid i'r cyngor wneud penderfyniadau anodd.

Key takeaways

Dim ond dau ddisgybl sy'n mynychu Ysgol Y Garreg ar hyn o bryd.
Cynhelir cyfarfod statudol gyda 28 diwrnod i wrthwynebu'r cynlluniau i gau'r ysgol.
Dros y blynyddoedd, mae niferoedd disgyblion wedi syrthio'n sylweddol.

Timeline: how we got here

Mae'r broses ar gyfer cau Ysgol Y Garreg wedi dechrau gyda'r cyhoeddiad am y cynlluniau i gau'r ysgol. Mae'r cyfnod a ddynodwyd ar gyfer ymgynghoriad yn dechrau nawr ac yn parhau am 28 diwrnod. Mae adroddiadau am ddirywiad yn y niferoedd disgyblion wedi bod yn digwydd ers 2021, lle roedd 22 o ddisgyblion yn mynychu'r ysgol.

What’s new vs what’s known

New today/this week

Mae'r cyngor wedi cyhoeddi'r hysbysiad statudol ar gyfer cau Ysgol Y Garreg, gan nodi y gallai'r ysgol gau erbyn 31 Awst 2026.

What was already established

Mae'r ysgol wedi bod yn wynebu problemau gyda niferoedd disgyblion yn lleihau, gyda dim ond dau ddisgybl yn mynychu ar hyn o bryd, yn enwedig yn dilyn y gostyngiad yn y gyfradd enedigaethau yn y gymuned.

Impact for the UK

Consumers and households

Mae'r cau ysgol yn golygu y bydd y disgyblion yn gorfod teithio i Ysgol Cefn Coch yn Benrhyndeudraeth, sydd ychydig dros ddwy filltir i ffwrdd. Gall hyn ddod â phryderon am y costau ychwanegol o deithio, yn enwedig i deuluoedd sydd â phlant yn yr ysgol.

Businesses and jobs

Mae'r cau ysgol hefyd yn wynebu effaith ar gyflogaeth, gyda staff yn gorfod wynebu ansicrwydd. Mae trafodaethau cyflogaeth wedi dechrau gyda'r staff yn cynnwys y pennaeth dros dro, athro, a chymhorthydd.

Policy and regulation

Mae'r cyngor wedi dechrau'r broses o ymgynghori â'r gymuned, gan roi cyfle i aelodau'r gymuned ddweud eu dweud am y cynlluniau i gau'r ysgol.

Numbers that matter

22 - nifer y disgyblion yn mynychu Ysgol Y Garreg yn 2021.
17 - nifer y disgyblion yn Ionawr 2025.
2 - y nifer presennol o ddisgyblion sy'n mynychu Ysgol Y Garreg.
£14,621 - cyfartaledd cost fesul disgywr yn Ysgol Y Garreg.
£5,780 - cyfartaledd cost fesul disgywr yn siroedd Gwynedd.

Definitions and jargon buster

Cyngor Gwynedd: Awdurdod lleol sy'n gyfrifol am wasanaethau cyhoeddus yn ardal Gwynedd.
Ysgol Gynradd: Ysgol sydd yn cynnig addysg i blant o dan 11 oed.
Ymgynghoriad statudol: Broses lle mae cyhoeddwyr yn ymgynghori â'r cyhoedd cyn gwneud penderfyniadau.

How to think about the next steps

Near term (0–4 weeks)

Mae'r cyngor yn dechrau'r broses ymgynghori, gan roi cyfnod o 28 diwrnod i'r gymuned fynegi eu barn ar y cynnig i gau'r ysgol.

Medium term (1–6 months)

Wrth i'r broses ymgynghori fynd rhagddo, byddai angen i'r cyngor ystyried unrhyw sylwadau a roddir gan y gymuned cyn gwneud penderfyniad terfynol.

Signals to watch

Ymgysylltu â'r gymuned ac unrhyw ymatebion i'r ymgynghoriad.
Any benderfyniadau gan Gyngor Gwynedd ar ôl y cyfnod ymgynghori.

Practical guidance

Do

Ymgysylltu â'r broses ymgynghori a mynegi barn.
Cefnogi'r disgyblion a'u teuluoedd yn ystod y newid.

Don’t

Peidiwch â chymryd y penderfyniadau yn y cyfnod hwn yn ysgafn.
Peidiwch â chynnal negeseuon negyddol o fewn y gymuned.

Checklist

Mynd i gyfarfodydd a drefnir gan y cyngor.
Darllen dogfennau sy'n gysylltiedig â'r ymgynghoriad.
Siarad â'r disgyblion am y newidiadau.

Risks, caveats, and uncertainties

Mae amrywiaeth o ansicrwydd yn gysylltiedig â'r broses yma, gan gynnwys ymatebion y gymuned a'r effaith ar gyflogaeth y staff. Mae hefyd yn bosibl y gallai mwy o ddisgyblion gofrestru cyn y dyddiad cau, sy'n gallu newid y sefyllfa.

Bottom line

Mae cau Ysgol Y Garreg yn gam anodd i'r gymuned, ond yn dilyn y dirywiad yn y niferoedd myfyrwyr, mae Cyngor Gwynedd wedi teimlo mai dyma'r ffordd orau ymlaen. Mae'n bwysig i'r gymuned ymgysylltu â'r broses ymgynghori a sicrhau bod eu lleisiau'n cael eu clywed.

FAQs

Pam y mae Ysgol Y Garreg yn cau?

Mae Ysgol Y Garreg yn cau oherwydd bod dim ond dau ddisgybl sy'n mynychu ar hyn o bryd, ac mae niferoedd disgyblion wedi syrthio'n sylweddol dros y blynyddoedd.

Pa ysgol fydd y disgyblion yn mynychu ar ôl cau Ysgol Y Garreg?

Bydd disgyblion Ysgol Y Garreg yn mynychu Ysgol Cefn Coch ym Mhenrhyndeudraeth ar ôl cau'r ysgol.

Pa gyfnod sydd ar gael i wrthwynebu'r cynnig?

Mae cyfnod o 28 diwrnod ar gael i'r gymuned wrthwynebu'r cynnig i gau Ysgol Y Garreg, gan ddechrau ar ôl cyhoeddiad y cyngor.