Could This Sci-Fi Test Revolutionize Cancer Treatment in Wales?

Mae labordy ar gyrion Caerdydd yn arloesi yn y dull o brofi am ganser, gan ddefnyddio offer diagnostig gwerth miloedd o bunnoedd. Mae'r dull newydd, sy'n cynnwys prawf gwaed sy'n darllen cod geneteg tiwmor, yn cynnig gobaith i gleifion â chanser trwy alluogi diagnosis cynnar a thriniaeth fwy personol. Mae'r broses hon, a gynhelir yn ei gystrawen, yn arwain at wella'r cyfleon ar gyfer gwellhad a bywydau hirach i'r rhai dan ofal.

Last updated: 18 October 2023 (BST)

What’s happening now

Mae labordy ar gyrion Caerdydd yn cyflwyno dull newydd o brofi am ganser sy'n seiliedig ar ddadansoddiad genetig o ddiogelwch tiwmor. Mae prawf gwaed arloesol, sydd eisoes ar gael i gleifion â chanser yr ysgyfaint, yn awr yn cael ei ehangu i gynnwys canserau eraill fel canser y prostad a'r coluddyn. Mae'r ymchwilwyr yn gweithio i sicrhau bod y broses o ddarganfod canser yn gyflymach a mwy effeithiol, gan fod y prawf yn darparu gwybodaeth fanwl am y canser a'r triniaethau posib.

Key takeaways

• Prawf gwaed arloesol sy'n darllen cod geneteg tiwmor yn cynnig gobaith i gleifion â chanser.
• Mae'r dull yn caniatáu diagnosis cynnar a thriniaethau mwy personol.
• Mae arbenigwyr yn credu y gall y prawf hwn wella cyfleon gwellhad i gleifion.

Timeline: how we got here

Mae'r broses o ddatblygu'r prawf gwaed arloesol wedi dechrau dros y blynyddoedd. Mae rhai o'r datblygiadau allweddol wedi cynnwys:

• 2019: Dechrau ymchwil arbrofol ar gyfer prawf gwaed canser yr ysgyfaint.
• 2021: Cydweithrediad â sefydliadau fel Hwb Gwyddorau Bywyd Cymru.
• 2023: Cynnal treialon arbrofol yn y labordy ar gyrion Caerdydd, gan ehangu'r prawf i gynnwys canserau eraill.

What’s new vs what’s known

New today/this week

Mae'r labordy wedi cyhoeddi bod y prawf gwaed arloesol bellach yn cael ei ddefnyddio i ganfod canserau eraill, gan gynyddu gobaith i gleifion sydd ag amheuaeth am ganser.

What was already established

Mae'r broses o ddefnyddio prawf gwaed i ddarganfod canser wedi bod yn destun ymchwil am flynyddoedd. Fodd bynnag, roedd y defnydd o'r dull hwn yn gyfyngedig i ganser yr ysgyfaint hyd yn hyn.

Impact for the UK

Consumers and households

Mae'r dull newydd yn cynnig gwell cyfle i gleifion gael diagnosis cynnar, sy'n gallu arwain at well triniaethau ac, yn y pen draw, gwell gobaith am wellhad. Mae'r gwelliannau hyn mewn diagnosis a thriniaeth yn bwysig, gan y gallant leihau'r straen ar deuluoedd sydd â chlefyd canser.

Businesses and jobs

Mae'r ymchwil a'r datblygu technolegau newydd fel hyn yn creu cyfleoedd newydd yn y sector gwyddorau bywyd. Gallai hyn arwain at greu swyddi newydd yn y sector iechyd a gwyddoniaeth, gan ymestyn y gwaith ymchwil a'r ddatblygiad.

Policy and regulation

Mae angen i'r llywodraeth a'r sefydliadau iechyd ystyried sut i weithredu'r prawf newydd yn ehangach, gan sicrhau bod y cyllid a'r adnoddau yn cael eu dychwelyd i gefnogi'r broses hon. Bydd angen hefyd trafodaethau am bolisïau i wella'r amseroedd aros ar gyfer diagnosis canser yng Nghymru.

Numbers that matter

• £1m: Cost of the machine used to read the DNA of the tumour.
• 5–10 weeks: Potential reduction in time to diagnosis with the new blood test.
• 3: Types of cancer currently being considered for the new testing method.

Definitions and jargon buster

• Tiwmor: Twf neu grŵp o gelloedd sy'n tyfu'n afreolaidd yn y corff.
• DNA: Darluniad genetig sy'n cynnwys gwybodaeth am ble a sut mae rhywun yn datblygu.
• Biopsi: Dull o gymryd sampl o diwmor er mwyn ei astudio.

How to think about the next steps

Near term (0–4 weeks)

Bydd y broses o ddatblygu a chydweithio rhwng sefydliadau yn parhau. Mae angen i gleifion a theuluoedd fod yn ymwybodol o'r newidiadau a'r cyhoeddiadau sy'n digwydd.

Medium term (1–6 months)

Gobeithir y bydd y prawf yn cael ei gyflwyno i gleifion ar draws Cymru yn ystod y cyfnod hwn, gan alluogi mwy o bobl i elwa o'r dull newydd o brofi.

Signals to watch

• Cyhoeddiadau gan sefydliadau iechyd am y defnydd ehangach o'r prawf.
• Statws ymchwil a thrawsnewidiadau yn y dull o ofalu am gleifion.
• Adroddiadau am amseroedd aros a chyflwr cleifion yng Nghymru.

Practical guidance

Do

• Gwyliwch am ddatblygiadau yn y broses o ddefnyddio'r prawf newydd.
• Cadwch wybodaeth am eich iechyd a chysylltwch â'ch meddyg os oes gennych amheuaeth o ganser.

Don’t

• Peidiwch â pheryglu eich iechyd trwy oedi cyn ceisio diagnosis os ydych yn pryderu.
• Peidiwch â thynnu sylw oddi ar adroddiadau a chyhoeddiadau sy'n ymwneud â'r prawf newydd.

Checklist

• Ydych chi'n ymwybodol o'r symptomau a'r arwyddion o ganser?
• Ydych chi'n gwybod pwy i gysylltu os ydych yn pryderu am eich iechyd?
• Ydych chi wedi gwneud eich ymchwil am y prawf newydd?

Risks, caveats, and uncertainties

Er bod y prawf newydd yn cynnig gobaith mawr, mae'n bwysig bod yn ymwybodol o'r heriau sy'n parhau. Mae amseroedd aros a chyfraddau marwolaethau canser yn dal i fod yn broblem yng Nghymru. Mae hefyd angen rhaglenni o reoli a chyllido i sicrhau bod y broses o gyflwyno'r prawf yn effeithiol.

Bottom line

Mae'r datblygiad hwn o'r prawf gwaed arloesol yn cynnig gobaith newydd i gleifion â chanser yng Nghymru, gan alluogi diagnosis cynnar a thriniaethau mwy effeithiol. Mae'n bwysig parhau i ddilyn y datblygiadau hyn a sicrhau bod y system iechyd yn barod i gefnogi'r broses hon.

FAQs

Beth yw'r prawf gwaed newydd?

Mae'r prawf gwaed newydd yn darllen cod geneteg tiwmor i wella diagnosis canser a thriniaethau personol.

Pa ganserau eraill fydd yn elwa o'r prawf?

Mae'r prawf yn cael ei ehangu i gynnwys canser y prostad a'r coluddyn, yn ogystal â mathau eraill.

Pam mae'r prawf hwn mor bwysig?

Mae'r prawf hwn yn cynnig gobaith am diagnosis cynnar, sy'n gallu arwain at well gobaith am wellhad i gleifion.