Is Rural Wales Experiencing a Transformation Beyond the Cities?

Sbeicio diodydd, sef y gweithred o roi alcohol neu gyffuriau i berson heb ei wybod, yn broblem sydd yn gynyddol amlwg ym mhobman, gan gynnwys ardaloedd gwledig. Mae Tirion Richards, menyw o Sir Gaerfyrddin, wedi rhannu ei phrofiad o fod wedi ei sbeicio tra oedd hi ar noson allan yn Aberteifi, gan alw am fwy o ymwybyddiaeth a mesurau diogelwch i ddiogelu dioddefwyr. Mae adroddiadau yn awgrymu bod menywod yn fwy tebygol o fod yn ddioddefwyr, gan wneud hyn yn fater o bwys i'r gymdeithas.

Last updated: 31 October 2023 (BST)

What’s happening now

Mae sbeicio diodydd yn parhau i fod yn broblem fawr yn y DU, gyda menywod yn bennaf yn dioddef. Mae Tirion Richards yn rhannu ei hanes personol o fod yn ddioddefwr, gan ddweud bod angen mwy o ymwybyddiaeth yn arbennig yn ardaloedd gwledig. Mae’r heddlu a sefydliadau fel Cymorth i Ferched Cymru yn cydweithio i godi ymwybyddiaeth a rhoi cymorth i’r rheini sydd wedi dioddef.

Key takeaways

• Sbeicio diodydd yn digwydd yn gyffredin ym mhobman, gan gynnwys ardaloedd gwledig.
• 91% o'r dioddefwyr yn fenywod, gyda llawer yn ifanc.
• Mae adroddiadau yn awgrymu bod llawer o ddioddefwyr yn methu â rhoi gwybod am eu profiadau.

Timeline: how we got here

Mae sbeicio diodydd wedi bod yn destun pryder yn y DU am flynyddoedd, ond yn ddiweddar, mae mwy o sylw wedi'i roi i’r mater hwn. Dyma rai dyddiadau pwysig:

• 2020: Cynydd mewn adroddiadau o sbeicio diodydd yn ystod pandemig COVID-19.
• 2022: Cyhoeddi adroddiadau gan Brifysgol Caerdydd sy'n dangos bod 91% o'r rheini sy'n cael eu sbeicio yn fenywod.
• 2023: Tirion Richards yn rhannu ei phrofiad, gan arwain at alwadau am fwy o ymwybyddiaeth yn ardaloedd gwledig.

What’s new vs what’s known

New today/this week

Mae Tirion Richards wedi rhannu ei phrofiad diweddar o sbeicio, gan bwysleisio'r angen am ymwybyddiaeth yn ardaloedd gwledig. Mae’r heddlu yn parhau i ymchwilio i’r achosion a chynnig cymorth i ddioddefwyr.

What was already established

Mae adroddiadau yn awgrymu bod menywod yn bennaf yn dioddef o sbeicio diodydd, gyda llawer ohonynt yn methu â rhoi gwybod am eu profiadau. Mae Cymorth i Ferched Cymru wedi bod yn galw am weithredu i gynyddu ymwybyddiaeth.

Impact for the UK

Consumers and households

Mae sbeicio diodydd yn creu pryder am ddiogelwch mewn lleoedd cyhoeddus, gan gynnwys tafarndai a bariau. Mae angen mwy o fesurau diogelwch fel capiau diod i amddiffyn defnyddwyr.

Businesses and jobs

Mae busnesau lleol, fel tafarndai, yn wynebu cyfrifoldeb i weithredu i amddiffyn eu cwsmeriaid. Mae hyfforddiant i staff yn hanfodol i sicrhau bod ganddynt y sgiliau i adnabod ac ymateb i achosion o sbeicio.

Policy and regulation

Mae'r Llywodraeth yn gweithio gyda sefydliadau i gyflwyno mesurau newydd sy’n cynnwys hyfforddiant staff a chodi ymwybyddiaeth. Mae angen mwy o gymorth i ddioddefwyr i sicrhau eu bod yn teimlo'n ddiogel i adrodd eu profiadau.

Numbers that matter

• 91% o'r rheini sy'n cael eu sbeicio yn fenywod.
• 55% o'r rheini sy'n cael eu sbeicio yn fenywod rhwng 18 a 25 oed.
• Traean o ddioddefwyr yn adrodd eu profiadau i'r awdurdodau.

Definitions and jargon buster

• Sbeicio diodydd: Pan mae alcohol neu gyffuriau'n cael eu rhoi i berson heb ei wybod iddynt.
• Cymorth i Ferched Cymru: Elusen sy'n cynnig cymorth i fenywod sydd wedi bod yn dioddef trais neu gamdriniaeth.

How to think about the next steps

Near term (0–4 weeks)

Mae angen i'r gymdeithas barhau i godi ymwybyddiaeth a chynnig cymorth i ddioddefwyr. Mae sefydliadau lleol yn gorfod parhau i weithredu yn gyflym.

Medium term (1–6 months)

Mae angen i'r Llywodraeth a busnesau lleol weithredu mesurau diogelwch gwell i ddiogelu dioddefwyr. Mae angen mwy o hyfforddiant i staff yn y diwydiant gwasanaeth.

Signals to watch

• Adroddiadau gan sefydliadau am gynnydd mewn achosion o sbeicio.
• Ymgyrchoedd codi ymwybyddiaeth yn y gymdeithas.
• Mesurau newydd gan y Llywodraeth i ddiogelu dioddefwyr.

Practical guidance

Do

• Gwrando ar bobl sy'n honni eu bod wedi eu sbeicio.
• Hysbysu'r awdurdodau os ydych chi'n credu bod rhywun wedi ei sbeicio.
• Defnyddio capiau diod i amddiffyn eich diod.

Don’t

• Peidio â chymryd y sefyllfa o ddifrif.
• Peidio â rhoi gwybod am achosion o sbeicio.
• Peidio â rhoi cymorth i ddioddefwyr.

Checklist

• Wyt ti'n gwybod sut i adnabod sbeicio diodydd?
• Wyt ti'n ymwybodol o'r mesurau diogelwch sydd ar gael?
• Wyt ti'n gwybod ble i fynd am gymorth os ydych chi'n dioddef?

Risks, caveats, and uncertainties

Mae’n bwysig nodi nad yw pob achos o sbeicio yn cael ei adrodd, a gallai'r ffigurau sydd ar gael fod yn is na'r gwirionedd. Mae angen i sefydliadau fod yn ymwybodol o'r problemau hyn ac ystyried y cymorth sydd ar gael i ddioddefwyr.

Bottom line

Mae sbeicio diodydd yn broblem gynyddol yn y DU, sy'n effeithio ar fenywod yn bennaf, gan gynnwys mewn ardaloedd gwledig. Mae angen mwy o ymwybyddiaeth a mesurau diogelwch i ddiogelu dioddefwyr a sicrhau eu bod yn teimlo'n ddiogel i adrodd eu profiadau.

FAQs

Beth yw sbeicio diodydd?

Sbeicio diodydd yw pan mae alcohol neu gyffuriau'n cael eu rhoi i berson heb eu gwybodaeth, gan greu risgiau difrifol.

Pwy yw'r dioddefwyr mwyaf tebygol?

Mae adroddiadau yn awgrymu bod 91% o'r rheini sy'n cael eu sbeicio yn fenywod, gyda llawer ohonynt yn ifanc.

Sut gallaf ddiogelu fy hun rhag sbeicio diodydd?

Defnyddiwch gapiau diod a pheidiwch â phrofi diodydd heb eu goruchwylio. Mae hefyd yn bwysig gwybod ble i fynd am gymorth os ydych chi'n teimlo'n ddiogel.